„Ta część ciebie, którą znam najlepiej, już nie żyje”. Rozważania o skórze, ciele i podmiotowości.

 

Adrianna Zabrzewska ID
Edinburgh Napier University

numer: 1, rok: 2025
https://doi.org/10.26881/kg.2025.1.02

 

 

 

 

‘The piece of you I know best is already dead’: Reflections on skin, embodiment, and subjectivity

Abstract

This essay explores the paradoxical nature of touch that never touches and the role of skin in establishing our separateness from the world. While both topics have been discussed at length by philosophers and psychoanalysts, I introduce two additional themes: skin that is dead on the surface and comes off in microscopic scales (as it happens at the biological level) and skin that is altered by dermatological problems. When framed like this, the skin stratifies and blurs the boundaries of the subject; especially the latter type of unruly, painful skin introduces a kind of discomfort that allows one to rethink the relationship between surface and depth, inside and outside, self and other. As a result, these dichotomies lose their antagonistic and hierarchical dimensions. What emerges instead is an inextricably interconnected weave or even a topological space where nothing is hidden under the surface because the surface is all that we have. Jacques Derrida, Sigmund Freud, Didier Anzieu, Elizabeth Grosz and Julia Kristeva serve as the main theoretical references in this text. Supporting illustrations include an excerpt from Jeanette Winterson’s novel Written on the Body, John Updike’s experience of psoriasis, and the topological space known as Klein’s bottle. The feminist aspect of this essay is rooted in the recognition that the depth-surface dichotomy is part of the patriarchal logic that privileges masculinity while rendering femininity shallow, flat, and superficial.

Key words: embodiment, body, skin, subjectivity, feminist philosophy

---

„Ta część ciebie, którą znam najlepiej, już nie żyje”. Rozważania o skórze, ciele i podmiotowości

Abstrakt

Punktem wyjścia dla tego eseju są dwa problemy: paradoksalna natura dotyku, który nigdy nie dotyka (o czym chętnie opowiada filozofia), oraz skóra jako powierzchnia, która wyznacza naszą odrębność od świata (o czym chętnie mówi psychoanaliza). Wprowadzam jednak do tej dyskusji kilka dodatkowych wątków. Są nimi skóra, która jest w wierzchniej warstwie martwa i odchodzi od siebie w mikroskopijnych płatach (jak to się dzieje na poziomie biologicznym) oraz skóra zmieniona problemami dermatologicznymi. Obie rozwarstwiają i zacierają granice podmiotu żyjącego w skórze, ale zwłaszcza ta ostatnia wprowadza do niego ten rodzaj dyskomfortu, który pozwala przemyśleć na nowo relację pomiędzy powierzchnią a głębią, tym, co wewnętrzne a zewnętrzne. Relacja ta traci wówczas swoją dychotomiczną, antagonistyczną i hierarchiczną strukturę, a zamiast tego zaczyna się jawić jako nierozerwalnie powiązany splot czy wręcz topologiczna przestrzeń, gdzie pod powierzchnią nic się nie ukrywa, bo powierzchnia to wszystko, co mamy. Wśród odniesień teoretycznych najważniejszą rolę w tym tekście odgrywają Jacques Derrida, Zygmunt Freud, Didier Anzieu, Elizabeth Grosz i Julia Kristeva. Za ilustracje pomocnicze służą tu między innymi fragment prozy Jeanette Winterson, doświadczenie łuszczycy Johna Updike’a oraz przestrzeń topologiczna znana pod nazwą butelka Kleina. Aspekt feministyczny tego tekstu zawiera się między innymi w rozpoznaniu dychotomii głębia – powierzchnia jako należącej do logiki patriarchalnej, która uprzywilejowuje męskość jako domenę głębi, niebanalności, racjonalności, a kobiecość spłyca, spłaszcza, trywializuje i czyni powierzchniową / powierzchowną.

Słowa kluczowe: ucieleśnienie, ciało, skora, podmiotowość, filozofia feministyczna

---

Bibliogafia

Ahmed S., “Embodying strangers”, w: Body matters: Feminism, textuality, corporeality, red. A. Horner i A. Keane, Manchester University Press 2000, s. 85–96.

Ahmed S. i J. Stacey (red.), Thinking through the Skin, Routledge 2011.

Anzieu D., The Skin Ego, tłum. N. Segal, Karnac 2016.

Barad K., On Touching – the Inhuman That Therefore I am, “Differences” 2012, No. 23(3),  s. 206–223

Derrida J., On Touching – Jean-Luc Nancy, tłum. C. Irizarry, Stanford University Press 2005.

Freud Z., Poza zasadą przyjemności, przeł. J. Prokopiuk, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2005.

 Freud, Z., “Lecture XXXI The Dissection of the Psychical Personality”, w: The Standard Edition of the Complete Psychological Works of Sigmund Freud, Volume XXII (1932–1936): New Introductory Lectures on Psycho-Analysis and Other Works, Hogarth Press and the Institute of Psycho-Analysis 1933.

Grosz E., Volatile Bodies: Toward a Corporeal Feminism. Indiana University Press, 1994.

Kristeva J. Powers of Horror, tłum. L. S. Roudiez, New York: Columbia University Press 1982.

Updike, J. At War with My Skin, “The New Yorker”, 2 września 1985. Wersja online: https://www.newyorker.com/magazine/1985/09/02/at-war-with-my-skin (dostęp: 16 lipca2023)

Winterson J. Written on the Body, Vintage 2021.

---