• 1

Road to a better self – ethical guidanceto AI in education

Csilla Fuszek, Agata Hofman, Arjav Parikh, Luis Pastor, Agnieszka Kosiak, Krzysztof Zajączkowski

numer: 1, rok: 2025
https://doi.org/10.26881/kg.2025.1.06

 

pdf

 

Road to a better self – ethical guidance to AI in education

Abstract

This article examines the ethical and practical implications of Artificial Intelligence in Education (AIED), focusing on its impact on human values and relationships. While AI offers benefits such as personalized learning and improved academic outcomes, it also poses risks such as reduced critical thinking, over-reliance, and privacy concerns. The loss of creativity, embodied learning, and authentic human connection are highlighted as significant concerns. The role of the human teacher remains essential in fostering personal development and social-emotional learning. The FIRE initiative (Forum for the International Renewal of Education) aims to integrate ethics, well-being, and 21st-century skills into AI-based education. A central theme is the alignment of AI with core values such as empathy, resilience, and integrity. Ultimately, the article advocates for a human-centred approach where AI supports, rather than replaces human growth through community and relationships.

Key words: AIED, AI teacher, Human Teacher, Human Values and Relationships, Ethics and Wellbeing


Droga do lepszej wersji siebie – wytyczne etyczne dotyczące sztucznej inteligencji w edukacji

Abstrakt

Artykuł analizuje etyczne i praktyczne implikacje zastosowania sztucznej inteligencji w edukacji (AIED), koncentrując się na jej wpływie na wartości ludzkie i relacje międzyludzkie. Choć AI oferuje korzyści, takie jak spersonalizowane nauczanie i poprawa wyników w nauce, niesie również ze sobą zagrożenia, takie jak ograniczenie myślenia krytycznego, nadmierne uzależnienie oraz obawy związane z prywatnością. Podkreślono także utratę kreatywności, uczenia ucieleśnionego oraz autentycznego kontaktu międzyludzkiego jako istotne problemy. Rola nauczyciela jako człowieka pozostaje kluczowa w promowaniu rozwoju osobistego oraz nauki społeczno-emocjonalnej. Inicjatywa FIRE (Forum for the International Renewal of Education) ma na celu integrację etyki, dobrostanu oraz kompetencji XXI wieku w edukacji opartej na AI. Głównym tematem artykułu jest zgodność sztucznej inteligencji z fundamentalnymi wartościami, takimi jak empatia, odporność i uczciwość. Ostatecznie artykuł opowiada się za podejściem skoncentrowanym na człowieku, w którym AI wspiera – a nie zastępuje – ludzki rozwój poprzez wspólnotę i relacje.

Słowa kluczowe: AIED, nauczyciel AI, nauczyciel jako człowiek, wartości i relacje międzyludzkie, etyka i dobrostan


Bibliogafia

Bit, D., Biswas, S., Nag, M.,  The Impact of Artificial Intelligence in Educational System, “International Journal of Scientific Research in Science and Technology” 2024, Volume 11, Issue 4, p. 419–427 IJSRST2411424.pdf  [Downloaded: 3 May 2025].

 

Vieriu, A., M. Petrea, G., The Impact of Artificial Intelligence (AI) on Students, “Academic Development. Education Sciences” 2025, 15(3), p. 343.

https://doi.org/10.3390/educsci15030343 [Downloaded: 22 April 2025].

 

Holms W., Tuomi I., State of the art and practice in AI in education, “Eur J Educ” 2022, 57: 542–570.

https://onlinelibrary.wiley.com/doi/epdf/10.1111/ejed.12533 [Downloaded: 18 April 2025].

 

Gloviczky, A holnapután iskolája, Felkészülés az emberi jövőre, 2024.

 

Kiss O., “AI and Its Philosophy – Parallel Stories”, in: Szívós, Mihály (szerk.) Szanto, Tibor R. (szerk.), Knowledge, Controversy, Virtuality: Studies in honour of László Ropolyi on his 75th birthday, L’Harmattan, Hungarian Philosophical Socety, Budapest 2025, 170 p.

 

WEF Future of Job Report:

https://www.weforum.org/publications/the-future-of-jobs-report-2025/ [Downloaded:  15 January 2025].

 

DICASTERY FOR THE DOCTRINE OF THE FAITH and DICASTERY FOR CUTURE AND EDUCATION (2025): ANTIQUA ET NOVA Note on the Relationship Between
Artificial Intelligence and Human Intelligence:

https://www.vatican.va/roman_curia/congregations/cfaith/documents/rc_ddf_doc_20250128_antiqua-et-nova_en.html [Downloaded: 3 May 2025].

 

U. S. Department of Education, Office of Educational Technology:  Artificial Intelligence and Future of Teaching and Learning: Insights and Recommendations, Washington, DC, 2023. This report is available at:  https://tech.ed.gov

 

Mitra S., The hole in the wall: self organising systems in education 2006:

https://www.researchgate.net/publication/50993473 [Downloaded: 5 May 2025].

 

Qadir J., Engineering Education in the Era of ChatGPT: Promise and

Pitfalls of Generative AI for Education 2022:

https://www.researchgate.net/publication/366712815_Engineering_Education_in_the_Era_of_ChatGPT_Promise_and_Pitfalls_of_Generative_AI_for_Education

[Downloaded: April 17 2025].

FIRE Manifesto (2017).

 

Petrova K., Nevarez M., Waldinger R., Schulz M., Emotional Support Across Adulthood: A 60-Year Study of Men’s Social Networks, “Psychology and Aing” 2024, No. 39(8), p. 933–945.

 

Root-Bernstein R., Root-Bernstein M., Sparks of genius: The thirteen thinking tools of creative people, Houghton, Mifflin and Company 1999.

 

Briedis M., Navarro M., Conceptual problems with disembodied cognition in learning environment(s) and the alternative of embodied creativity, “Creativity Studies” 2024, 17(1), p. 244–253; https://doi.org/10.3846/cs.2024.20755.


Artykuły z numeru zima 2026 [nr 1(18)/2025] - najnowszy numer

Joanna Barcik, Zbyszek Dymarski

Objawienie i osoba, czyli o aktywności i pasywności
Revelation and the Human Person, or On Activity and Passivity

Joanna Barcik, Zbyszek Dymarski
Objawienie i osoba, czyli o aktywności i pasywności
Revelation and the Human Person, or On Activity and Passivity


W artykule, którego celem jest wprowadzenie w tematykę numeru, autorzy przyglądają się aktywności i pasywności człowieka religijnego wobec fenomenu objawienia. Jako że główną bohaterką numeru jest Biblia, punkt odniesienia stanowi tradycja żydowska i chrześcijańska.

 

Czytaj więcej...

Łukasz Niesiołowski-Spanò

Konflikt jako stały aspekt rzeczywistości, w której powstawała Biblia hebrajska: kilka uwag historycznych o prowincji Jehud w epoce perskiej

Łukasz Niesiołowski-Spanò
Konflikt jako stały aspekt rzeczywistości, w której powstawała Biblia hebrajska: kilka uwag historycznych o prowincji Jehud w epoce perskiej


Artykuł omawia różne konflikty, jakie zachodziły w prowincji Jehud w epoce perskiej. Konflikty pomiędzy mieszkańcami prowincji a ich sąsiadami, oraz napięcia między różnymi grupami

 

Czytaj więcej...

Wojciech Gajewski

Apostoł Paweł i rola kobiet w Kościele. Oikos, patronat, charyzmat

Wojciech Gajewski
Apostoł Paweł i rola kobiet w Kościele. Oikos, patronat, charyzmat

Artykuł podejmuje problem roli kobiet w organizacji wczesnego Kościoła, koncentrując się na ich udziale w funkcjonowaniu i kształtowaniu najstarszych wspólnot chrześcijańskich.

 

Czytaj więcej...

Kalina Wojciechowska

Nie tylko Maria Magdalena i Junia, lecz również Anna i Hagar. Biblijne ikony kontekstualnych hermeneutyk feministycznych.

Kalina Wojciechowska
Nie tylko Maria Magdalena i Junia, lecz również Anna i Hagar. Biblijne ikony kontekstualnych hermeneutyk feministycznych.

Artykuł podejmuje zagadnienie współczesnych feministycznych hermeneutyk biblijnych w perspektywie postaci kobiecych, które – w odróżnieniu od ugruntowanych ikon teologii feministycznej...

 

Czytaj więcej...

Edward Jakiel

Przytoczenia Żeromskiego z Księgi Hioba (Hi 1,21 i Hi 14,1–2)

Edward Jakiel
Przytoczenia Żeromskiego z Księgi Hioba (Hi 1,21 i Hi 14,1–2)

Stefan Żeromski bardzo często sięgał po Biblię. Fragmenty biblijne obecne są w licznych jego utworach.

 

Czytaj więcej...

Elżbieta Mikiciuk

Znamię Wiary? „Ofiarowanie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego wobec biblijnej opowieści o ofierze Abrahama

Elżbieta Mikiciuk
Znamię Wiary? „Ofiarowanie” Gustawa Herlinga-Grudzińskiego wobec biblijnej opowieści o ofierze Abrahama

Ofiarowanie. Opowieść biblijna (1997) Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, stanowi parafrazę opowiadania o ofierze Abrahama...

 

Czytaj więcej...

Jakub Antosz-Rekucki

„All Along the Watchtower(s)”: Bob Dylan’s Reimagining of the Apocalyptic and the Prophetic in Original and Translation

Jakub Antosz-Rekucki
„All Along the Watchtower(s)”: Bob Dylan’s Reimagining of the Apocalyptic and the Prophetic in Original and Translation


Artykuł stanowi przegląd i analizę związków między jedną z najsłynniejszych pieśni Boba Dylana, „All Along the Watchtower” (1967) i całą gamą fragmentów Biblii.

 

Czytaj więcej...

Nathan Söderblom

Religia objawienia. Kilka punktów widzenia
Rozdziały 1–4 przetłumaczył, przypisami i objaśnieniami opatrzył Zbyszek Dymarski

Nathan Söderblom
Religia objawienia. Kilka punktów widzenia
Rozdziały 1–4 przetłumaczył, przypisami i objaśnieniami opatrzył Zbyszek Dymarski


Publikacja zawiera przekład czterech pierwszych rozdziałów angielskiej wersji książki Nathana Söderbloma The Nature of Revelation, wydanej w 1933 roku.

 

Czytaj więcej...

Zbyszek Dymarski

Od ewolucjonizmu do dziejów objawienia. Wprowadzenie do filozofii religii Nathana Söderbloma

Zbyszek Dymarski
Od ewolucjonizmu do dziejów objawienia. Wprowadzenie do filozofii religii Nathana Söderbloma


Autor stara się zrekonstruować drogę prowadzącą od dziewiętnastowiecznego ewolucjonizmu religioznawczego do koncepcji przemian religii Nathana Söderbloma.

 

Czytaj więcej...

Katarzyna Bogdanowicz

Relacja nauki i religii w pismach Adama Synowieckiego

[recenzja: „Na drodze (nie)wiedzy. Pisma humanistyczne Adama Synowieckiego”, opracowali i opatrzyli przypisami, wstępem i bibliografią filozofa poprzedzili Zbyszek Dymarski i Maria Urbańska-Bożek, Wydawnictwo Marek Derewiecki–Pomorskie Towarzystwo Filozoficzno-Teologiczne, Kęty–Gdańsk 2024, ss. 410]

Katarzyna Bogdanowicz
Relacja nauki i religii w pismach Adama Synowieckiego

[recenzja: „Na drodze (nie)wiedzy. Pisma humanistyczne Adama Synowieckiego”, opracowali i opatrzyli przypisami, wstępem i bibliografią filozofa poprzedzili Zbyszek Dymarski i Maria Urbańska-Bożek, Wydawnictwo Marek Derewiecki–Pomorskie Towarzystwo Filozoficzno-Teologiczne, Kęty–Gdańsk 2024, ss. 410]


W artykule zostaje przedstawiona koncepcja doświadczenia religijnego w ujęciu Henryka Machonia, wyrastająca z jego dyskusji z klasykami nauk o religii...

 

Czytaj więcej...

Szymon Dąbrowski

Hermeneutyka pedagogiczno-religijna w dobie algorytmów
[recenzja: „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii” (Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2026, ss.152)]

Szymon Dąbrowski
Hermeneutyka pedagogiczno-religijna w dobie algorytmów.
[recenzja: „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii” (Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2026, ss.152)]


Artykuł stanowi krytyczno-analityczną recenzję książki Mirosława Patalona „Księga Koheleta. Nowe tłumaczenie i reinterpretacja w perspektywie pedagogiki religii”. Celem opracowania jest ukazanie...

 

Czytaj więcej...

Michał Wróblewski

W poszukiwaniu istoty doświadczenia religijnego

[recenzja: Henryk Machoń, Doświadczenie religijne. Elementy analizy interdyscyplinarnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021, ss. 236].

Michał Wróblewski
W poszukiwaniu istoty doświadczenia religijnego
[recenzja: Henryk Machoń, Doświadczenie religijne. Elementy analizy interdyscyplinarnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2021, ss. 236].


W artykule zostaje przedstawiona koncepcja doświadczenia religijnego w ujęciu Henryka Machonia, wyrastająca z jego dyskusji z klasykami nauk o religii...

 

Czytaj więcej...