Stan i rozwój instytucji filozoficznych w Polsce w latach 1897–1939
Zbyszek Dymarski ID
Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Kulturą
Maria Urbańska-Bożek ID
Pomorskie Towarzystwo Filozoficzno-Teologiczne
numer: 2, rok: 2020
https://doi.org/10.5281/zenodo.5516450
State and Development of the Philosophical Institutions in Poland in the Years 1897-1939
Abstract
The authors who study the history of Polish philosophy claim that the impulses important for its dynamic development appeared at the turn of the 19th and 20th centuries. It was then that a group ofenthusiastic philosophers established independent organizational structures and began publishing Polish philosophical journals. The impact of these initiatives contributed to the birth of new schools of philosophical thought and to the creation of the intellectual and material base of the reborn Poland, thanks to which outstanding scientific personalities could emerge and develop. Among those who laid the foundations for the development of Polish philosophy were Władysław Wery, Kazimierz Twardowski, Henryk Struve, Adam Mahrburg and Jan Łukasiewicz.
The authors follow the development of these initiatives and the structures established by them before 1939. The war and the German and Russian occupation radically changed the situation of Polish philosophy.
Key words: Władysław Weryho, Kazimierz Twardowski, Polish philosophy
Stan i rozwój instytucji filozoficznych w Polsce w latach 1897–1939
Abstrakt
Autorzy badając historię polskiej filozofii twierdzą, że istotne dla jej prężnego rozwoju impulsy pojawiły się na przełomie XIX i XX wieku. Wtedy to grupa filozofów-zapaleńców powołała do istnienia niezależne struktury organizacyjne oraz rozpoczęła wydawanie polskich czasopism filozoficznych. Oddziaływanie tych inicjatyw przyczyniło się do narodzin nowych szkół myślenia filozoficznego oraz stworzenia intelektualnego i materialnego zaplecza odradzającej się Polski, dzięki którym mogły się pojawić i rozwijać wybitne osobowości naukowe. Wśród tych, którzy kładli fundamenty pod rozwój polskiej filozofii wymienić należy Władysława Weryho, Kazimierza Twardowskiego, Henryka Struve, Adama Mahrburga i Jana Łukasiewicza.
Rozwój tych inicjatyw i powołanych przez nie struktur, autorzy śledzą aż do 1939 roku. Wojna i okupacja zmieniły bowiem radykalnie mapę polskiej filozofii.
Słowa kluczowe: Władysław Weryho, Kazimierz Twardowski, filozofia polska
Bibliografia
Barbaszyński D., Odkrywanie struktur rzeczywistości. Problemy filozofii całości w poglądach Mariana Borowskiego, Wydawnictwo UWM, Olsztyn 2012.
Borzym S., Panorama polskiej myśli filozoficznej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1993.
Borzym S., Floryńska H., Skarga B., Walicki A., Zarys Dziejów Filozofii Polskiej 1815–1918, red. A. Walicki, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1983.
Grzanka J., Między fizyka a filozofią. Filozofia przyrody i filozofia nauki w pismach Mariana Smoluchowskiego, TAiWPN Universitas, Kraków 2020.
Jadczak R., Jak powstawał „Ruch Filozoficzny”, „Acta Universitatis Nicolai Copernici. Filozofia” 1991, nr 13, s. 37–48.
Janeczek S., Między filozofią klasyczną a filozofią chrześcijańską. Filozofia na KUL a odrodzona Rzeczpospolita, ,,Studia z Filozofii Polskiej” 13(2018), s. 85–110.
Katolicki Uniwersytet Jana Pawła II. 90 lat istnienia, red. G. Kramarek, E. Ziemann, Biblioteka Encyklopedii Katolickiej, t. 5, Towarzystwo Naukowe KUL, Instytut Leksykograficzny KUL, Lublin 2008.
Korespondencja Władysława Weryhy z Kazimierzem Twardowskim, listy przepisali, opracowali oraz wstępem poprzedzili R. Kuliniak, D. Leszczyna, M. Pandura, Ł. Ratajczak, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2017.
Kozłowski W. M., Ewolucja jako ogólna metoda stawania się, „Przegląd Filozoficzny” 1902, nr 4, s.
Kucia M., Chwistek Leon Kazimierz (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 62–64.
Kuliniak R., Leszczyna D., Pandura M., Ratajczak Ł., Biografia Władysława Tatarkiewicza. Część pierwsza. Lata 1886–1939, w: W. Tatarkiewicz, Dzienniki, t. 1: Lata 1944–1960, przepisali, wstępem i biografią filozofa poprzedzili R. Kuliniak, D. Leszczyna, M. Pandura, Ł. Ratajczak, Wydawnictwo Marek Derewiecki, Kęty 2019, s. 19–244.
Micińska-Kenarowa H., Długi wdzięczności, Biblioteka Więzi, Warszawa 2003.
Padoł R., Brzozowski Stanisław Leopold Leon (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 45–49.
Przybyszewski Stanisław (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 296–298.
Régamey K., Bolesław Miciński 1911–1943, w: B. Miciński, J. Stempowski, Listy, LNB, Warszawa 1995, s. 25–49.
Sebesta A., Witkiewicz Stanisław Ignacy (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 393–396.
Szmyd J., Szuman Stefan (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 344–351.
Tatarkiewicz W., Pięćdziesiąt lat filozofii w Warszawie. „Przegląd Filozoficzny” i filozoficzne towarzystwa, „Przegląd Filozoficzny” 1948, R. 44, z. 1–3.
Tatarkiewiczowie T. i W., Wspomnienia, Zysk S-ka,Warszawa 2011, s. 199.
Truchlińska B., Miciński Bolesław (hasło), w: Wizerunki filozofów i humanistów polskich. Wiek XX, red. J. Szmyd, Wydawnictwo Edukacyjne, Kraków 2000, s. 226–230.
Źródła internetowe
http://elzenberg.pl/; [23.12.2020].
https://www.kul.pl/historia-wydzialow,16801.html; [dostęp: 31.12.2020].