Kobieta w życiu codziennym XIX-wiecznego imperium osmańskiego – oczyma Osman Beya. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca wieku XIX

[recenzja: Osman Bey, The Conquest of the World by the Jews. An Historical and Ethnical Essay, (La conquete du monde par les Juifs, Basel 1903)]

Zbigniew Landowski ID
Uniwersytet Gdański, Wydział Historyczny
https://doi.org/10.26881/kg.2024.2.10

numer: 2, rok: 2024

 

 pdf

 

Woman in everyday life in the 19th-century Ottoman Empire – through the eyes of Osman Bey.
Sociological and anthropological perspective of the end of the 19th century

Abstract

Women's issues in the Ottoman Empire seen through the eyes of Osman Bey, an officer in the Ottoman service, became the content of a book published in 1848 entitled "Women in Turkey" (Les femmes en Turquie). The author divided the material of this publication into three parts: 1. Turks and their women 2. Slavery and harem and 3. Sultan's harem. The description presented in the book is offered from the point of view of pre-cultural anthropology, presents comprehensively various sociological aspects of a woman's place in the society of the Ottoman Caliphate at that time, analyzes the causes, describes and interprets the peculiarities of her status as a wife, mother, concubine and slave. He also attempts an intercultural comparative study of this topic - comparing the state of selected issues in Judaism, Christianity and Islam at that time.

Key words: Ottoman Türkiye, 19th century, woman, Osman Bey, Islam


Życie codzienne kobiet w XIX-wiecznym imperium osmańskim oczyma Osmana Beya.
Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca XIX wieku

Abstrakt

Problematyka kobieca w imperium osmańskim widziana oczami Osmana Beya, oficera w służbie osmańskiej, stała się treścią wydanej w 1848 r. książki zatytułowanej Kobiety w Turcji (Les femmes en Turquie). Autor tej publikacji podzielił zawarty w niej materiał na trzy części: 1. Turcy i ich kobiety, 2. Niewolnictwo i harem, 3. Harem sułtański. Opis znajdujący się w książce reprezentuje punkt widzenia preantropologii kulturowej, przedstawia wszechstronnie różne aspekty socjologiczne miejsca kobiety w ówczesnym społeczeństwie kalifatu osmańskiego, analizuje przyczyny takiego, a nie innego jej usytuowania, opisuje i interpretuje osobliwości statusu kobiety jako żony, matki, nałożnicy i niewolnicy. Autor Kobiet w Turcji podejmuje także próbę komparatystyki międzykulturowej odnośnie do tego tematu, porównując stan wybranych kwestii w judaizmie, chrześcijaństwie i ówczesnym islamie.

Słowa kluczowe: Turcja osmańska, XIX wiek, kobieta, Osman Bey, islam


Bibliografia

Badem C., The Ottoman Crimean War (1853–1856), Brill, Leiden 2010.

Barzilai-Lumbroso R., Turkish Men and the History of Ottoman Women: Studying the History of the Ottoman Dynasty's Private Sphere through Women's Writings, “Journal of Middle East Women's Studies” 2009, t. 5, nr 2, s. 53–82.

Brechtken M., Osman Bey, w: Handbuch des Antisemitismus. Enmity against Jews in the past and present, Vol. 2/2: People L–Z, red. W. Benz, De Gruyter Saur, Berlin 2009.

Bilgiç E.E., The Image of Turkish Women as the Antithesis of the Ottoman Past: Representations of Women in the Newspapers of the Early Republican Era, “International Journal of Communication” 2020, nr 14, s. 5463–5481.

Boase F., Modern English Biography, vol. 2, Frank Cass & Co. Ltd, London 1965, https://www.gutenberg.org/files/71046/71046-0.txt [dostęp: 7.10.2023]. Library of Congress, Washington, USA, https://id.loc.gov/authorities/names/no2014093081.html [dostęp: 7.10.2023].

Celetti D., French Residents and Ottoman Women in 18th-Century Levant: Personal Relations, Social Control, and Cultural Interchange, w: Women, Consumption, and the Circulation of Ideas in South-Eastern Europe, 17th–19th Centuries, red. C. Vintilă-Ghiţulescu, Brill, Leiden 2017.

Do Paço D., Women in Cross-Cultural Diplomacy in Late Eighteenth-Century Istanbul: A Social Approach, “The Historical Journal” 2022, nr 65(3), s. 640–662.

Demir N., Osman Bey (Frederick Millingen)’e göre XIX. Yüzyilda Türk Kadininin Toplumsal Konumu, „Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi” 2006, nr 46 (1), s. 41–51.

Gündüz Z.Y., The Women’s Movement in Turkey: From Tanzimat towards European Union Membership, “PERCEPTIONS: Journal of International Affairs” 2004, nr 9(3), s. 115–134.

Halaby G., Melek Hanim: An Ottoman among the Greeks, w: Three Centuries of Travel Writing by Muslim Women, red. S. Lambert-Hurley, D. Majchrowicz, S. Sharma, Indiana University Press, Bloomington 2022.

Harem Histories. Envisioning Places and Living Spaces, red. M. Booth, A. Afsaruddin, Y. Noorani, I.C. Schick, N.M. El Cheikh, Duke University Press, Durham 2010.

Hunt M. R., Women in Eighteenth-Century Europe, Longman, New York 2010.

Kılıçkıran C.A., The Women's Movement in Turkey “We Also Existed Then”, “Insight Turkey” 1997, nr 9, s. 103–112.

Koç F., Koca E., The Westernization Process in Ottoman Women's Garments: 18th Century20th Century, “Asian Journal of Women's Studies” 2007, t. 13, z. 4, s. 57–84.

Koran, tłum. J. M. Tarak Buczacki, nakładem Aleksandra Nowoleckiego, Warszawa 1858.

Levis Sullam S., Osman Bey’sThe Conquest of the World by Jews(1873): A Liberal Antisemitism?, w: Jews, Liberalism, Antisemitism. Palgrave Critical Studies of Antisemitism and Racism. red. A. Green, S. Levis Sullam, Palgrave Macmillan, London 2020.

Osman-Bey, Les femmes en Turquie, Ancienne Maison Michel Lévy Frères, Paris 1878.

Osman Bey, The Conquest of the World by the Jews. An Historical and Ethnical Essay, [La conquête du monde par les Juifs, Basel 1903], https://www.cherrytreechopper.com/2020/08/the-conquest-of-world-by-jews.html?msclkid=56b12bc5c73411ec89c9070c2a7660df [dostęp: 7.10.2023].

Zarinebaf-Shahr F., The Role of Women in the Urban Economy of Istanbul, 1700–1850, “International Labor and Working-Class History” 2001, nr 60, s. 141–152.


Artykuły z numeru zima 2024 [nr 2(15)/2024]

Zbyszek Dymarski

Europejska cywilizacja i jej pięć korzeni. Analizy historyczno-kulturowe Philippe Nemo

Zbyszek Dymarski
Europejska cywilizacja i jej pięć korzeni. Analizy historyczno-kulturowe Philippe Nemo


Autor tekstu zwraca uwagę na szczególną pozycję Europy we współczesnym świecie. Zastanawiając się, jakie są przyczyny tak silnego oddziaływania tej cywilizacji na inne, wskazuje na jej skomplikowana genezę. Zauważa, iż proces kształtowania się Europy był rozciągnięty w czasie i czerpał inspiracje z wielu źródeł.

 

Czytaj więcej...

Zbigniew Stawrowski

Źródła idei praworządności. Lekcja Platona

Zbigniew Stawrowski
Źródła idei praworządności. Lekcja Platona

Praworządność to określenie, które współcześnie w krajach Zachodu uchodzi za podstawowy wyznacznik właściwie funkcjonujących organizmów politycznych. Jednak w praktyce politycznej i relacjach międzynarodowych praworządność przyjmuje niepokojąco proteuszowy kształt.

 

Czytaj więcej...

Andrzej Nowak

Obywatelstwo w tradycji Rzeczpospolitej

Andrzej Nowak
Obywatelstwo w tradycji Rzeczpospolitej

Artykuł poświęcony jest procesowi kształtowania idei i praktyki obywatelskości oraz procesowi formowania się w polskiej historii politycznej warstwy obywateli, czyli warstwy społecznej, której członkowie czują się zobowiązani do dbania o Rzecz Wspólną. Autor podkreśla różnicę między Rzeczpospolitą (wspólnotą obywateli) a państwem (instytucją, w której jest pan i jego panowanie). Według Autora wspomniany proces był długofalowy i jego początków można dopatrzyć się już w połowie XII wieku.

 

Czytaj więcej...

Dariusz Kaczor

Gdańszczanie z konflikcie z prawem i obyczajem społecznym w XVI-XVIII wieku

Dariusz Kaczor
Gdańszczanie z konflikcie z prawem i obyczajem społecznym w XVI-XVIII wieku

Niniejszy tekst omawia relacje między władzami miejskimi a społecznością miejską Gdańska (jednego z największych i najlepiej prosperujących gospodarczo ośrodków miejskich strefy bałtyckiej) w okresie wczesnonowożytnym. Przedstawiono w nim pokrótce zagadnienia dotyczące szeroko zakrojonej działalności legislacyjnej władz miejskich będącej pośrednio efektem uzyskania przez miasto znacznej autonomii od królów polskich, zwłaszcza w zakresie prawnej regulacji rzeczywistości miejskiej zgodnie z zasadami tzw. ‘Gute Policey’ oraz regulacji zachowań społecznych, przede wszystkim w formie dyscyplinowania społecznego.

 

Czytaj więcej...

Antoni Szwed

Tolerancja religijna według Thomasa Browne’a

Antoni Szwed
Tolerancja religijna według Thomasa Browne’a

Wiek XVII w Anglii to okres wielkich napięć, konfliktów, wojny domowej, to okres powszechnej nietolerancji wyznaniowej i politycznej. W tym czasie tolerancja religijna była zjawiskiem rzadkim. Jednym z jej zwolenników był lekarz i myśliciel Thomas Browne (1605–1682), autor Religio Medici. Browne żył w czasach, w których nie było zrozumienia dla poglądów religijnych i politycznych innych niż własne.

 

Czytaj więcej...

Gunnar Heinsohn i Otto Steiger

Inflacja i czary czyli narodziny ekonomii politycznej: ponowne rozpatrzenie przypadku Jeana Bodina

Gunnar Heinsohn i Otto Steiger
Inflacja i czary czyli narodziny ekonomii politycznej: ponowne rozpatrzenie przypadku Jeana Bodina

W 1969 roku E. W. Monter postawił tezę, że traktaty Jeana Bodina o pieniądzu, Response to Malestroit (1568), oraz o czarach, Démonomanie (1580), są wzorcem racjonalności.

 

Czytaj więcej...

Zbyszek Dymarski, Maria Urbańska-Bożek

Próba uchwycenia biografii intelektualnej Adama Synowieckiego

Zbyszek Dymarski, Maria Urbańska-Bożek
Próba uchwycenia biografii intelektualnej Adama Synowieckiego


Tekst poświęcony został osobie oraz działalności naukowej i publicystycznej prof. Adama Synowieckiego. Autorzy zaprezentowali kontekst rozwoju kariery naukowej oraz zakres problematyki badawczej, jaką zajmował się Adam Synowiecki. Autorzy koncentrują się na dwóch fazach jego drogi naukowej. W pierwszej opisują rozwój jego zainteresowań filozofią nauki i łączenia jej z teoriami Marksa i Engelsa.

 

Czytaj więcej...

Dorobek naukowy profesora Adama Synowieckiego

[Opracowanie Maria Urbańska-Bożek, Zbyszek Dymarski]

Dorobek naukowy profesora Adama Synowieckiego
[Opracowanie Maria Urbańska-Bożek, Zbyszek Dymarski]


Dorobek naukowy profesora Adama Synowieckiego opracowanie: Maria Urbańska-Bożek, Zbyszek Dymarski

 

Czytaj więcej...

Adam Synowiecki

Refleksja nad etosem środowisk technicznych. Szkic problematyki

Adam Synowiecki
Refleksja nad etosem środowisk technicznych. Szkic problematyki


Czytaj więcej...

Tabish Ansari, Zbyszek Dymarski

Energia jako konieczność. Analiza energetycznych dziejów cywilizacji według Vaclava Smila

Tabish Ansari, Zbyszek Dymarski
Energia jako konieczność. Analiza energetycznych dziejów cywilizacji według Vaclava Smila


Książka Vaclava Smila traktuje o energetycznej stronie przemian cywilizacyjnych. Badacz omawia, w chronologicznym porządku, wybrane wynalazki i nowe rozwiązania techniczne. Opisuje ich energetyczny uzysk. W oparciu o prowadzone przez siebie obliczenia oraz oszacowania pokazuje jak ludzka innowacyjność nie tylko ułatwiała pracę, ale przyczyniała się do jej większej efektywności.

 

Czytaj więcej...

Zbigniew Landowski

Kobieta w życiu codziennym XIX-wiecznego imperium osmańskiego – oczyma Osman Beya. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca wieku XIX

Zbigniew Landowski
Kobieta w życiu codziennym XIX-wiecznego imperium osmańskiego – oczyma Osman Beya. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca wieku XIX

Problematyka kobieca w imperium osmańskim widziana oczami Osmana Beya, oficera w służbie osmańskiej, stała się treścią wydanej w 1848 r. książki zatytułowanej Kobiety w Turcji (Les femmes en Turquie). Autor tej publikacji podzielił zawarty w niej materiał na trzy części: 1. Turcy i ich kobiety, 2. Niewolnictwo i harem, 3. Harem sułtański.

 

Czytaj więcej...