Europejska cywilizacja i jej pięć korzeni. Analizy historyczno-kulturowe Philippe’a Nemo

Zbyszek Dymarski ID

Uniwersytet Gdański, Instytut Badań nad Kulturą

numer: 2, rok: 2024

https://doi.org/10.26881/kg.2024.2.01

 

 

European Civilization and Its Five Roots. Historical and Cultural Analyses by Philippe Nemo

Abstract

The author of the text draws attention to the special position of Europe in the modern world. Wondering what the reasons for such a strong influence of this civilization on others are, he points to its complicated Genesis origin.
He notes that the process of shaping of Europe was extended in time and drew inspiration from various sources.
He points to five most important of them.
He discusses not only what Europe drew from Greek, Roman and Jewish civilizations, but also the consequences of the Christian reforms carried out by Gregory VII and the socio-political changes caused by the revolutions in England, France and America.

 Key words: Philippe Nemo, Leszek Kołakowski, European civilisation, the West, European roots, central Europe

---

Europejska cywilizacja i jej pięć korzeni. Analizy historyczno-kulturowe Philippe’a Nemo

Abstrakt

Autor tekstu zwraca uwagę na szczególną pozycję Europy we współczesnym świecie. Zastanawiając się, jakie są przyczyny tak silnego oddziaływania tej cywilizacji na inne, wskazuje na jej skomplikowana genezę.
Zauważa, iż proces kształtowania się Europy był rozciągnięty w czasie i czerpał inspiracje z wielu źródeł.
Wskazuje na pięć najważniejszych.
Omawia nie tylko to, co Europa zaczerpnęła z cywilizacji greckiej, rzymskiej i judaistycznej, ale także konsekwencje reform chrześcijaństwa dokonanych przez Grzegorza VII oraz społeczno-politycznych przemian spowodowanych rewolucjami w Anglii, Francji i Ameryce.

Słowa kluczowe: Philippe Nemo, Leszek Kołakowski, cywilizacja europejska, Zachód, korzenie Europy, Europa Środkowa

---

Bibliografia

Anzelm z Canterbury, Dlaczego Bóg stał się człowiekiem?, tłum. A. Rosłan, w: tegoż, O wcieleniu. Dlaczego Bóg stał się człowiekiem?, Dębogóra, Poznań 2024.

Brague R., Europa, droga rzymska, tłum. W. Dłuski, Teologia Polityczna, Warszawa 2012.

Braudel F., Gramatyka cywilizacji, tłum. H. Igalson-Tygielska, Oficyna Naukowa, Warszawa 2006.

Buliński T., Człowiek do zrobienia. Jak kultura tworzy człowieka: studium antropologiczne, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2002.

Childe V.G., Man Makes Himself, Wolff, London 1936.

Cicero Marcus Tullius, O prawach, tłum. W. Kornatowski, w: tegoż, Pisma filozoficzne, t. 2, PWN, Warszawa 1960, s. 197–316.

Durkheim É., O podziale pracy społecznej, tłum. K. Wakar, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999.

Durkheim É., Mauss M., Note sue la notion de civilisattion, w: „L’Année sociologiqe” 1913 (za lata 1909–1912), t. 12, s. 46–50.

Dymarski Z., Dwugłos o złu. Ze studiów nad myślą Józefa Tischnera i Leszka Kołakowskiego, słowo/obraz terytoria, Gdańsk 2009.

Dymarski Z., Poza barbarzyństwo – Leszek Kołakowski w poszukiwaniu źródeł tożsamości ponowoczesnego Europejczyka, w: Kulturowe paradygmaty końca – studia komparatystyczne, red. J. Kałużny, A. Żywiołek,

Akademia im. Jana Długosza, Częstochowa 2013, s. 231–244.

Eliade M., Mit wiecznego powrotu, tłum. K. Kocjan, Wydawnictwo KR, Warszawa 1998.

Ferguson N., Potęga pieniądza. Finansowa historia świata, tłum. T. Kunz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 2024.

Havelock E.A., Muza uczy się pisać. Rozważania oralności i piśmienności w kulturze Zachodu, tłum. P. Majewski, Wydawnictwo UW, Warszawa 2006.

Huber W., Tradycja judeochrześcijańska, w: Kulturowe wartości Europy, tłum. M. Bucholc, M. Kaczmarczyk, red. H. Joas, K. Wiegandt, Wydawnictwo IFiS PAN, Warszawa 2012.

Huntington S.P., Zderzenie cywilizacji, tłum. H. Jankowska, Zysk i s-ka, Poznań 2018.

Kołakowski L., Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań, Znak, Kraków 2006.

Kołakowski L., Głos w dyskusji, w: Europa i co z tego wynika, red. K. Michalski, Res Publica, Warszawa 1990, s. 45–46.

Koneczny F., O wielości cywilizacyj, Gebethner i Wolff, Kraków 1935.

Kubiak Z., Dzieje Greków i Rzymian. Piękno i gorycz Europy, Świat Książki, Warszawa 2003.

Kundera M., Zachód porwany albo tragedia Europy Śodkowej, tłum. Marek Bieńczyk, „Zeszyty Literackie” 1984, nr 5, s. 14–31.

Levinas E., Inaczej niż być lub ponad istotą, tłum. P. Mrówczyński, Alatheia, Warszawa 2000.

Linderski J., Rzymskie zgromadzenie wyborcze od Sulli do Cezara, Zakład Narodowy im. Ossolińskich Wydawnictwo PAN, Wrocław 1966.

Mackinder Halford J., Democratic Ideals and Reality, Constable and Company LTD, London 1919.

Maddox G., Religion and the Rise of Democracy, Routledge, London 1996.

Mauss M., Pojęcie osoby, w: tegoż, Socjologia i antropologia, tłum. M. Król, Wydawnictwo KR, Warszawa 2001, s. 359–387.

Nemo P., Co to jest Zachód?, tłum. P. Kamiński, Wydawnictwo UW, Warszawa 2006.

Nemo P., Histoire des idées politiques aux Temps modernes et contemporains, PUF, Paris 2002.

Nemo P., Histoire des idées politiques dans l’Antiquité et au Moyen Âge, PUF, Paris 1998.

Piskozub A., Granice Europy, w: Tożsamość Starego Kontynentu i przyszłość projektu europejskiego, red. D. Piertrzyk-Reeves, Warszawa 2007.

Smith A., Badania nad naturą i przyczynami bogactwa narodów, tłum. Z. Sadowski, S. Wolff, S. Żurawicki, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2015.

Söderblom N., The nature of revelation, tłum. F.E. Pamp, Oxford University Press, London 1933

Wolff L., Wynalezienie Europy Wschodniej. Mapa cywilizacji w dobie Oświecenia, tłum. T. Bieroń, Międzynarodowe Centrum Kultury, Kraków 2020.

---