Kobieta w życiu codziennym XIX-wiecznego imperium osmańskiego – oczyma Osman Beya. Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca wieku XIX

[recenzja: Osman Bey, The Conquest of the World by the Jews. An Historical and Ethnical Essay, (La conquete du monde par les Juifs, Basel 1903)]

Zbigniew Landowski ID
Uniwersytet Gdański, Wydział Historyczny
https://doi.org/10.26881/kg.2024.2.10

numer: 2, rok: 2024

 

 pdf

 

Woman in everyday life in the 19th-century Ottoman Empire – through the eyes of Osman Bey.
Sociological and anthropological perspective of the end of the 19th century

Abstract

Women's issues in the Ottoman Empire seen through the eyes of Osman Bey, an officer in the Ottoman service, became the content of a book published in 1848 entitled "Women in Turkey" (Les femmes en Turquie). The author divided the material of this publication into three parts: 1. Turks and their women 2. Slavery and harem and 3. Sultan's harem. The description presented in the book is offered from the point of view of pre-cultural anthropology, presents comprehensively various sociological aspects of a woman's place in the society of the Ottoman Caliphate at that time, analyzes the causes, describes and interprets the peculiarities of her status as a wife, mother, concubine and slave. He also attempts an intercultural comparative study of this topic - comparing the state of selected issues in Judaism, Christianity and Islam at that time.

Key words: Ottoman Türkiye, 19th century, woman, Osman Bey, Islam


Życie codzienne kobiet w XIX-wiecznym imperium osmańskim oczyma Osmana Beya.
Perspektywa socjologiczno-antropologiczna końca XIX wieku

Abstrakt

Problematyka kobieca w imperium osmańskim widziana oczami Osmana Beya, oficera w służbie osmańskiej, stała się treścią wydanej w 1848 r. książki zatytułowanej Kobiety w Turcji (Les femmes en Turquie). Autor tej publikacji podzielił zawarty w niej materiał na trzy części: 1. Turcy i ich kobiety, 2. Niewolnictwo i harem, 3. Harem sułtański. Opis znajdujący się w książce reprezentuje punkt widzenia preantropologii kulturowej, przedstawia wszechstronnie różne aspekty socjologiczne miejsca kobiety w ówczesnym społeczeństwie kalifatu osmańskiego, analizuje przyczyny takiego, a nie innego jej usytuowania, opisuje i interpretuje osobliwości statusu kobiety jako żony, matki, nałożnicy i niewolnicy. Autor Kobiet w Turcji podejmuje także próbę komparatystyki międzykulturowej odnośnie do tego tematu, porównując stan wybranych kwestii w judaizmie, chrześcijaństwie i ówczesnym islamie.

Słowa kluczowe: Turcja osmańska, XIX wiek, kobieta, Osman Bey, islam


Bibliografia

Badem C., The Ottoman Crimean War (1853–1856), Brill, Leiden 2010.

Barzilai-Lumbroso R., Turkish Men and the History of Ottoman Women: Studying the History of the Ottoman Dynasty's Private Sphere through Women's Writings, “Journal of Middle East Women's Studies” 2009, t. 5, nr 2, s. 53–82.

Brechtken M., Osman Bey, w: Handbuch des Antisemitismus. Enmity against Jews in the past and present, Vol. 2/2: People L–Z, red. W. Benz, De Gruyter Saur, Berlin 2009.

Bilgiç E.E., The Image of Turkish Women as the Antithesis of the Ottoman Past: Representations of Women in the Newspapers of the Early Republican Era, “International Journal of Communication” 2020, nr 14, s. 5463–5481.

Boase F., Modern English Biography, vol. 2, Frank Cass & Co. Ltd, London 1965, https://www.gutenberg.org/files/71046/71046-0.txt [dostęp: 7.10.2023]. Library of Congress, Washington, USA, https://id.loc.gov/authorities/names/no2014093081.html [dostęp: 7.10.2023].

Celetti D., French Residents and Ottoman Women in 18th-Century Levant: Personal Relations, Social Control, and Cultural Interchange, w: Women, Consumption, and the Circulation of Ideas in South-Eastern Europe, 17th–19th Centuries, red. C. Vintilă-Ghiţulescu, Brill, Leiden 2017.

Do Paço D., Women in Cross-Cultural Diplomacy in Late Eighteenth-Century Istanbul: A Social Approach, “The Historical Journal” 2022, nr 65(3), s. 640–662.

Demir N., Osman Bey (Frederick Millingen)’e göre XIX. Yüzyilda Türk Kadininin Toplumsal Konumu, „Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi” 2006, nr 46 (1), s. 41–51.

Gündüz Z.Y., The Women’s Movement in Turkey: From Tanzimat towards European Union Membership, “PERCEPTIONS: Journal of International Affairs” 2004, nr 9(3), s. 115–134.

Halaby G., Melek Hanim: An Ottoman among the Greeks, w: Three Centuries of Travel Writing by Muslim Women, red. S. Lambert-Hurley, D. Majchrowicz, S. Sharma, Indiana University Press, Bloomington 2022.

Harem Histories. Envisioning Places and Living Spaces, red. M. Booth, A. Afsaruddin, Y. Noorani, I.C. Schick, N.M. El Cheikh, Duke University Press, Durham 2010.

Hunt M. R., Women in Eighteenth-Century Europe, Longman, New York 2010.

Kılıçkıran C.A., The Women's Movement in Turkey “We Also Existed Then”, “Insight Turkey” 1997, nr 9, s. 103–112.

Koç F., Koca E., The Westernization Process in Ottoman Women's Garments: 18th Century20th Century, “Asian Journal of Women's Studies” 2007, t. 13, z. 4, s. 57–84.

Koran, tłum. J. M. Tarak Buczacki, nakładem Aleksandra Nowoleckiego, Warszawa 1858.

Levis Sullam S., Osman Bey’sThe Conquest of the World by Jews(1873): A Liberal Antisemitism?, w: Jews, Liberalism, Antisemitism. Palgrave Critical Studies of Antisemitism and Racism. red. A. Green, S. Levis Sullam, Palgrave Macmillan, London 2020.

Osman-Bey, Les femmes en Turquie, Ancienne Maison Michel Lévy Frères, Paris 1878.

Osman Bey, The Conquest of the World by the Jews. An Historical and Ethnical Essay, [La conquête du monde par les Juifs, Basel 1903], https://www.cherrytreechopper.com/2020/08/the-conquest-of-world-by-jews.html?msclkid=56b12bc5c73411ec89c9070c2a7660df [dostęp: 7.10.2023].

Zarinebaf-Shahr F., The Role of Women in the Urban Economy of Istanbul, 1700–1850, “International Labor and Working-Class History” 2001, nr 60, s. 141–152.


Artykuły z numeru lato 2025 [nr 1(16)/2025]

Ewa Szumilewicz

Filozofia współczesna. Nowe formuły

Ewa Szumilewicz
Filozofia współczesna. Nowe formuły


Materia uczestniczy w kształtowaniu życia. Współczesny materializm odrzuca schematyczny podział...

 

Czytaj więcej...

Szymon Wróbel

Pytanie o formułę współczesnego materializmu

Szymon Wróbel
Pytanie o formułę współczesnego materializmu

Materializm, na każdym etapie swego intelektualnego dojrzewania, musi rozstrzygać, czy chce być ściśle obiektywistycznym materializmem bez podmiotu poznającego, czy przeciwnie

 

Czytaj więcej...

Adrianna Zabrzewska

„Ta część ciebie, którą znam najlepiej, już nie żyje”. Rozważania o skórze, ciele i podmiotowości.

Adrianna Zabrzewska
„Ta część ciebie, którą znam najlepiej, już nie żyje”. Rozważania o skórze, ciele i podmiotowości.

Punktem wyjścia dla tego eseju są dwa problemy: paradoksalna natura dotyku, który nigdy nie dotyka (o czym chętnie opowiada filozofia), oraz skóra jako powierzchnia, która wyznacza naszą odrębność od świata (o czym chętnie mówi psychoanaliza).

 

Czytaj więcej...

Hanna Lubowicz

Ainsi Bas La Vida!’ Lacan’s Theory Extimate Sexuality as Based on Objects of Fall, Outlined by Means of a Short Story of Perfumes. An Essay.

Hanna Lubowicz
Ainsi Bas La Vida!’ Lacan’s Theory Extimate Sexuality as Based on Objects of Fall, Outlined by Means of a Short Story of Perfumes. An Essay.

Niniejszy artykuł stanowi próbę wykazania analogii między funkcją, jaką pełnią „małe przedmioty” w zmiennościach pożądania, a pewnymi ważnymi odkryciami w świecie przemysłu perfumeryjnego. Wykorzystuję lacanowską koncepcję imitacji, w szczególności rozróżniam między imitacją strukturalną a imitacją narcystyczną.

 

Czytaj więcej...

Felipe A. Matti

Poetry and the aesthetic experience in Ralph Waldo Emerson

Felipe A. Matti
Poetry and the aesthetic experience in Ralph Waldo Emerson

W niniejszym artykule analizuję złożoną relację między pięknem a doświadczeniem estetycznym w poezji, skupiając się na utworze R. W. Emersona The Rhodora. Twierdzę, że poezja jest aktem metamorfozy, poprzez który poeta powraca do natury i staje się jej częścią,

 

Czytaj więcej...

Csilla Fuszek, Agata Hofman, Arjav Parikh, Luis Pastor, Agnieszka Kosiak, Krzysztof Zajączkowski

Road to a better self – ethical guidanceto AI in education

Csilla Fuszek, Agata Hofman, Arjav Parikh, Luis Pastor, Agnieszka Kosiak, Krzysztof Zajączkowski
Road to a better self – ethical guidanceto AI in education

Artykuł analizuje etyczne i praktyczne implikacje zastosowania sztucznej inteligencji w edukacji (AIED), koncentrując się na jej wpływie na wartości ludzkie i relacje międzyludzkie. Choć AI oferuje korzyści, takie jak spersonalizowane nauczanie i poprawa wyników w nauce, niesie również ze sobą zagrożenia,

 

Czytaj więcej...

Kacper Świerk

Don Fidel Pereira. Oblicza i historie władcy Górnej Urubamby

Kacper Świerk
Don Fidel Pereira. Oblicza i historie władcy Górnej Urubamby


Celem niniejszego tekstu jest przedstawienie postaci Fidéla Pereiry (circa 1886-88 – 1974). Był on człowiekiem dwóch kultur – pół Latynosem (Peruwiańczykiem), pół-Matsigenką.

 

Czytaj więcej...

Agnieszka Góra-Stępień

Taka była Agata. Historia profesor Elżbiety Wolickiej-Wolszleger

Agnieszka Góra-Stępień
Taka była Agata. Historia profesor Elżbiety Wolickiej-Wolszleger


Elżbieta Wolicka-Wolszleger – dla przyjaciół po prostu „Agata”. To imię prawdopodobnie pojawiło się jeszcze w czasach jej studiów plastycznych

 

Czytaj więcej...

Elżbieta Wolicka

Egzystencjalne perspektywy narratologii według Paula Ricoeura

Elżbieta Wolicka
Egzystencjalne perspektywy narratologii według Paula Ricoeura


Artykuł stanowi analizę egzystencjalnych perspektyw narratologii w późnej twórczości Paula Ricoeura, ujmowanej w kontekście lingwistycznego zwrotu w filozofii. Autorka omawia sposób, w jaki Ricoeur łączy hermeneutykę filozoficzną z teorią języka, kładąc nacisk na „bycie w mowie” jako fundament ludzkiej egzystencji i tożsamości narracyjnej.

 

Czytaj więcej...