numer 18 - artykuł 1

Objawienie i osoba, czyli o aktywności i pasywności
Revelation and the Human Person, or On Activity and Passivity

Joanna Barcik ID
Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie
Wydział Filozoficzny, Katedra Filozofii Religii

Zbyszek Dymarski ID
Uniwersytet Gdański,
Instytut Badań nad Kulturą

numer: 1, rok: 2026
https://doi.org/10.26881/kg.2026.1.12

Revelation and the Human Person, or On Activity and Passivity

Abstract

In this article, intended as an introduction to the theme of the issue, the authors examine the activity and passivity of the religious person in relation to the phenomenon of revelation. Since the Bible is the principal focus of the issue, the Jewish and Christian traditions provide the main point of reference. In these traditions, revelation is understood as a process that unfolds through the interaction of personal experience, the message preserved in Scripture, and living tradition. Here we encounter a fundamental paradox of religious life, most clearly expressed in the prophetic traditions, which may be formulated as follows: How can the all-encompassing, infinite Word of God be contained within finite human words? Jewish mystics offer a radical answer to this question, claiming that although the Word itself is devoid of meaning, it nevertheless contains infinite possibilities of interpretation.

Key words: evelation, tradition, religious experience, the Bible, sacred scriptures

Objawienie i osoba, czyli o aktywności i pasywności

Abstrakt

W artykule, którego celem jest wprowadzenie w tematykę numeru, autorzy przyglądają się aktywności i pasywności człowieka religijnego wobec fenomenu objawienia. Jako że główną bohaterką numeru jest Biblia, punkt odniesienia stanowi tradycja żydowska i chrześcijańska. W niech to objawienie, traktowane jest jako proces dokonujący się we wzajemnym oddziaływaniu pomiędzy osobistym doświadczeniem, przekazem utrwalonym w Piśmie i żywą tradycją. Natrafiamy tu na podstawowy paradoks życia religijnego, najmocniej uwyraźniony w tradycjach profetycznych, który można ująć następująco: w jaki sposób wszechobejmujące, nieskończone Słowo Boga, daje się zamknąć w skończonych słowach ludzkich? Mistycy żydowscy odpowiadają na to pytanie radykalnie, twierdząc, że choć samo jest ono pozbawione znaczenia, jednak niesie w sobie nieskończone możliwości interpretacji.

Słowa kluczowe: objawienie, tradycja, doświadczenie religijne, Biblia, święte pisma

Bibliografia

Casaril Guy, Rabbi Siméon bar Yochaï et la Cabbale, Éditions du Seuil, Bourges 1961.
Duméry Henry, Philosophie de la religion. Essais sur la signification du christianisme. II Catégorie de foi. Paris 1957.
Dupre Louis, Inny wymiar. Filozofia religii, tłum. Sabina Lewandowska, Wydawnictwo Znak, Kraków 1991.
Dupré Louis, Głębsze życie, tłum. Maria Tarnowska, Wydawnictwo Znak, Kraków 1994.
Dymarski Zbyszek, Gdzie jest sacrum? [w:] „Sensus Historiae” 2017, nr 3, s. 51 –68.
Eliade Mirca, Sacrum i profanum, tłum. Robert Reszke, Wydawnictwo KR, Warszawa 1999.
Eliade Mircea, Traktat o historii religii, tłum. Jan Wierusz-Kowalski, Wydawnictwo OPUS, Łódź 1993.
Heschel Abraham Joshua, Człowiek nie jest sam. Filozofia religii, tłum. K. Wojtkowska-Lipska, Wydawnictwo Znak, Kraków 2001.
Platon, Uczta, tłum. Władysław Witwicki, Wydawnictwo Antyk, Kęty 2008.
Plotyn, Enneady VI, tłum. Adam Krokiewicz, Warszawa 2003.
Hymn o Perle, tłum. Czesław Miłosz, Wydawnictwo Literackie, Kraków 1983.
Prokopiuk Jerzy, Gnoza i gnostycyzm cz. I, http://www.gnosis.art.pl/prokopiuk_gnoza_i_gnostycyzm01.htm, [dostęp: 24.06.2026].
Ricoeur Paul, Objawianie a powiadamianie, tłum. Jakub Godzimirski, w: tegoż, Egzystencja i hermeneutyka. Rozprawy o metodzie, Instytut Wydawniczy Pax, Warszawa 1985, s. 357 –381.
Scheler Max, Akt religijny, [w:] Max Scheler, Problemy religii, tłum. Adam Węgrzecki, Wydawnictwo Znak, Kraków 1995.
Scholem Gershom, Kabała i jej symbolika, tłum. Ryszard Wojnakowski, Wydawnictwo Znak, Kraków 1996.
Scholem Gershom, Mistycyzm żydowski i jego główne kierunki, tłum. Ireneusz Kania, Czytelnik, Warszawa 1997.
Scholem Gershom, Judaizm. Parę głównych pojęć, tłum. Juliusz Zychowicz, inter esse, Kraków 1991.
Tillich Paul, Pytanie o Nieuwarunkowane, tłum. Juliusz Zychowicz, Wydawnictwo Znak, Kraków 1994.