Religia objawienia. Kilka punktów widzenia
Rozdziały 1–4 przetłumaczył, przypisami i objaśnieniami opatrzył Zbyszek Dymarski

 

Nathan Söderblom

numer: 1, rok: 2026
https://doi.org/10.26881/kg.2026.1.07

 

 

 

 

The Religion of Revelation. Some Points of View

Abstract

This publication presents a translation of the first four chapters of the 1933 English edition of Nathan Söderblom’s The Nature of Revelation. The translation is accompanied by the translator’s notes explaining the historical, religious studies, and terminological context of the text. In these chapters, Söderblom sets forth his own conception of the religion of revelation and distinguishes it from the religion of nature and the religion of culture. He also engages critically with evolutionary theories of the development of religion. He argues that the religion of revelation constitutes a distinct type of religious experience that cannot be explained solely in terms of cultural development.

Key words: Nathan Söderblom, religion of revelation, history of religions, prophetic religion, comparative study of religion, evolutionary theories of religion

---

Religia objawienia. Kilka punktów widzenia

Abstrakt

Publikacja zawiera przekład czterech pierwszych rozdziałów angielskiej wersji książki Nathana Söderbloma The Nature of Revelation, wydanej w 1933 roku. Przekład został opatrzony przypisami tłumacza wyjaśniającymi historyczny, religioznawczy i terminologiczny kontekst tekstu. W prezentowanych rozdziałach Söderblom przedstawia własną koncepcję religii objawienia oraz odróżnia ją od religii natury i religii kultury. Polemizuje również z ewolucjonistycznymi teoriami rozwoju religii. Wskazuje, że religia objawienia stanowi odrębny typ doświadczenia religijnego, którego nie można wyjaśnić wyłącznie rozwojem kultury.

Słowa kluczowe: Nathan Söderblom, religia objawienia, historia religii, religia prorocka, religioznawstwo porównawcze, ewolucjonizm religii

---

Bibliografia

• Biblia Poznańska. Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu w przekładzie z języków oryginalnych, red. Michał Peter, Marian Wolniewicz, Księgarnia Św. Wojciecha,
• Poznań 1973–1975.
• Mary Boyce, Zoroastrians: Their Religious Beliefs and Practices, Routledge & Kegan Paul, London 1979.
• Wilhelm Bousset, Die jüdische Apokalyptik. Ihre religionsgeschichtliche Herkunft und ihre Bedeutung für das Neue Testament, Reuther & Reichard, Berlin 1903.
• Wilhelm Bousset, Die Religion des Judentums im neutestamentlichen Zeitalter,
• Reuther & Reichard, Berlin 1903. Karl Budde, The Religion of Israel to the Exile,
• G.P. Putnam’s Sons, New York–London 1899.
• Friedrich Delitzsch, Babel und Bibel, J.C. Hinrichs’sche Buchhandlung, Leipzig 1902.
• Klaas Hendrik Eduard de Jong, Plutarchus en het antieke Christendom, „Theologisch Tijdschrift” 1903.
• Rudolf Eucken, Der Wahrheitsgehalt der Religion, Veit & Comp., Leipzig 1905.
• Hermann Gunkel, Die Sagen der Genesis, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1901.
• Hermann Gunkel, Schöpfung und Chaos in Urzeit und Endzeit. Eine religionsgeschichtliche
• Untersuchung über Gen 1 und Ap Joh 12, Vandenhoeck & Ruprecht, Göttingen 1895.
• Adolf Harnack, Die Mission und Ausbreitung des Christentums in den ersten drei Jahrhunderten, J.C. Hinrichs’sche Buchhandlung, Leipzig 1902.
• Herodot, Dzieje, tłum. Seweryn Hammer, Czytelnik, Warszawa 2011.
• Harald Hjärne, Historiska världsbilder, w: Svenskt och Främmande, Hugo Gebers Förlag, Stockholm 1908.
• Nils Ignell, Mänskliga utvecklingens historia, t. 2, Stockholm 1857.
• Morris Jastrow Jr., The Religion of Babylonia and Assyria, Ginn & Company, Boston 1898.
• Rudolf Kittel, Der Babel-Bibel-Streit und die Offenbarungsfrage, A. Deichert’sche Verlagsbuchhandlung, Leipzig 1903.
• Rudolf Kittel, Geschichte des Volkes Israel, Friedrich Andreas Perthes, Stuttgart– Gotha 1923.
• Rudolf Kittel, Gestalten und Gedanken in Israel. Geschichte eines Volkes in Charakterbildern,
• Quelle & Meyer, Leipzig 1925.
• August Klostermann, Geschichte des Volkes Israel bis zur Restauration unter Esra und Nehemia, C.H. Beck’sche Verlagsbuchhandlung, München 1896.
• Alfred Comyn Lyall, Asiatic Studies. Religious and Social, Trübner & Co., London 1882.
• Marcin Luter, Duży katechizm, tłum. Andrzej Wantuła, w: Księgi wyznaniowe Kościoła Luterańskiego, Augustana, Bielsko-Biała 1999.
• Marcin Luter, O niewolnej woli, tłum. Maciej Niemczyk, Chrześcijańska Akademia Teologiczna, Warszawa 1977.
• José Luis Martínez, Nezahualcóyotl: vida y obra, Fondo de Cultura Económica, México 1972.
• Vitalis Norström, Hvad vi behöfva: en blick på samtidens vetande och tro, Stockholm 1901.
• Vitalis Norström, Radikalismen ännu en gång, Hierta, Stockholm 1903.
• Orygenes, Przeciw Celsusowi, tłum. Stanisław Kalinkowski, Akademia Teologii Katolickiej, Warszawa 1986.
• Blaise Pascal, Myśli, tłum. Tadeusz Boy-Żeleński, Instytut Wydawniczy PAX, Warszawa 1983.
• Friedrich Schleiermacher, Mowy o religii do wykształconych spośród tych, którzy nią gardzą, tłum. Jerzy Prokopiuk, Znak, Kraków 1995.
• Seneka, Listy moralne do Lucyliusza, tłum. Wiktor Kornatowski, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2024.
• William Robertson Smith, The Religion of the Semites, Adam & Charles Black, London 1889.
• Nathan Söderblom, La Vie future d’après le mazdéisme à la lumière des croyances parallèles dans les autres religions, Ernest Leroux, Paris 1901.
• Nathan Söderblom, Le Génie du Mazdéisme, w: Mélanges Charles de Harlez, E.J. Brill, Leyde 1896.
• Nathan Söderblom, The Nature of Revelation, tłum. Frederic E. Pamp, Oxford University Press, Oxford 1933.
• Cornelis Petrus Tiele, Geschiedenis van den Godsdienst in de Oudheid tot op Alexander den Groote, t. 1, P.N. van Kampen & Zoon, Amsterdam 1893.
• Ernst Troeltsch, Die Absolutheit des Christentums und die Religionsgeschichte, J.C.B. Mohr (Paul Siebeck), Tübingen–Leipzig 1902.
• Edward Burnett Tylor, Primitive Culture, t. 1–2, John Murray, London 1903.
• Hans Sofus Vodskov, Sjæledyrkelse og Naturdyrkelse. Bidrag til bestemmelsen af den mytologiske metode, Lehmann & Stage, Kjøbenhavn 1897.
• Hugo Winckler, Abraham als Babylonier, Joseph als Ägypter. Der weltgeschichtliche Hintergrund der biblischen Vätergeschichten auf Grund der Keilinschriften, J.C. Hinrichs’sche Buchhandlung, Leipzig 1903.

---