Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce

Monika Humeniuk ID

Uniwersytet Wrocławski

Szymon Dąbrowski ID

Akademia Pomorska w Słupsku

numer: 1, rok: 2022

pdf

 

„Transmission, Translation and Betrayal” – Questions about the Shape of Christianity in Poland

Abstract

The text is an introduction and encouragement for the reader to read the tenth issue of the journal “Karto-Teka Gdańska”. The editors point to the broad context of the scientific placement of articles, which primarily oscillate around current and pressing questions: About the shape of Christianity in Poland. An interpretation is indicated here, in the form of three strategies: transmission, translation and betrayal (after: Gershom Sholem), in which each of the published articles, reviews and polemics fits. We are talking here about critical analyzes and deconstructing the basic assumptions of the transmission of religious content. On the other hand, about methods of restoring and recovering the most forgotten (absent) content of the Christian message. It is an invitation by the editors to both read and actively join the polemics contained in the texts presented here.

 

 Key words: Theology, religious studies, pedagogy of religion, philosophy, tradition, rationalism and religion, anthropology of thinking


Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce

Abstrakt

Tekst jest wprowadzeniem i zachętą dla czytelnika do lektury dziesiątego numeru czasopisma „Karto-Teka Gdańska”. Redaktorzy wskazują na szeroki kontekst naukowego ulokowania artykułów, które oscylują przede wszystkim wokół aktualnych i palących pytań: O kształt chrześcijaństwa w Polsce. Wskazana zostaje tu matryca interpretacyjna, w postaci trzech strategii: przekazu, translacji oraz zdrady (za: Gershom Sholem), w których każdy z zamieszczonych artykułów, recenzji i polemik się mieści. Mowa tu o analizach krytycznych i dekonstruujących podstawowe założenia przekazu treści religijnych z jednej strony, z drugiej zaś o metodach restauracji i odzyskiwania najbardziej zapomnianych (nieobecnych) zawartości przesłania chrześcijańskiego. Jest to zaproszenie przez redaktorów zarówno do lektury, jak również do aktywnego i krytycznego włączenia się w polemiki zawarte w przedłożonych tu tekstach.

 

Słowa kluczowe: człowieczeństwo, tożsamość, antropologia, filozofia, Norbert Elias, Leszek Kołakowski


Bibliografia

„A Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre”. Wyrażamy swą wdzięczność Bogu za świat, który stworzył dla nas, https://globalna.ceo.org.pl/material/a-bog-widzial-ze-wszystko-co-uczynil-bylo-bardzo-dobre-wyrazamy-swa-wdziecznosc-bogu-za-swiat-ktory-stworzyl-dla-nas/# (dostęp 10.10.2022).

Duda S., Wielkie Tak albo wielkie Nie. Bóg spoza teologicznego słownika, „Kwartalnik Więź”, 20.09.2022, https://wiez.pl/2022/09/20/wielkie-tak-albo-wielkie-nie-bog-spoza-teologicznego-slownika/ (dostęp: 10.10.2022).

Gray J., Siedem typów ateizmu, tłum. A. Wilga, Kultura Liberalna, Warszawa 2020.

Halik T., Popołudnie chrześcijaństwa. Odwaga do zmiany, tłum. T. Maćkowiak, WAM, Kraków 2022.

Jaeschke T., Stanisławska I. A., Sumińska D., Nieboskie stworzenia. Jak kościół wyklucza, Wydawnictwo Krytyki Politycznej, Warszawa 2019.

Kędzierski M., Święta codzienność w szpitalu polowym, czyli katolicyzm po rozpadzie, „Kwartalnik Więź”, 8.10.2022, https://wiez.pl/2022/09/20/swieta-codziennosc-w-szpitalu-polowym-czyli-katolicyzm-po-rozpadzie/ (dostęp: 10.10.2022).

Nosowski Z., Odgruzowywanie chrześcijaństwa (edytorial, jesień 2022), „Kwartalnik Więź”, 8.10.2022, https://wiez.pl/2022/09/20/odgruzowywanie-chrzescijanstwa-edytorial-jesien-2022/?fbclid=IwAR1m63rsl-opkoMGuCAiSHtQ-60hDlW-65aYLYPWCiOfxmMecgI73lgAFkA (dostęp: 10.10.2022).

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Ewangelia św. Jana: 1,46, Poznań– Warszawa 1980, s. 1217.

Polak T., System kościelny, czyli przewagi Pana K., Wydawnictwo Nauk Społecznych i Humanistycznych UAM, Poznań 2020.

Scholem G, „Autorytet religijny a mistyka”, w: G. Scholem, Kabała i jej symbolika, tłum. R. Wojnakowski, Wydawnictwo Aletheia, Warszawa 2014, s. 11–50.

Szostkiewicz A., Franciszek już nie imponuje, „Polityka”, 2.07.2022 https://szostkiewicz.blog.polityka.pl/2022/07/04/franciszek-juz-nie-imponuje/, (dostęp: 10.10.2022).

Sadowski R.F., Filozoficzny spór o rolę chrześcijaństwa w kwestii ekologicznej, Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Warszawa 2015.

Twardziłowski T., Ocalić stworzenie. Teoria i zastosowanie ekologicznej hermeneutyki Biblii, Instytut Papieża Jana Pawła II, Warszawa 2017.

Werhun W., W głąb i spowrotem. Rekolekcje ignacjańskie w życiu codziennym, WAM, Kraków 2020.


Artykuły z numeru lato 2022 [nr 1(10)/2022]

Monika Humeniuk, Szymon Dąbrowski

Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce

Monika Humeniuk, Szymon Dąbrowski
Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce


Tekst jest wprowadzeniem i zachętą dla czytelnika do lektury dziesiątego numeru czasopisma „Karto-Teka Gdańska”. Redaktorzy wskazują na szeroki kontekst naukowego ulokowania artykułów, które oscylują przede wszystkim wokół aktualnych i palących pytań: O kształt chrześcijaństwa w Polsce. Wskazana zostaje tu matryca interpretacyjna, w postaci trzech strategii: przekazu, translacji oraz zdrady (za: Gershom Sholem), w których każdy z zamieszczonych artykułów, recenzji i polemik się mieści.

Czytaj więcej...

Józef Majewski

„Odrzuty ewolucji”. Metafizyczne pytania „Strajku kobiet”

Józef Majewski
„Odrzuty ewolucji”. Metafizyczne pytania „Strajku kobiet”


„Strajk kobiet” z 2020 roku w Polsce w nowy sposób stawia teologii i chrześcijaństwu stare pytania o cierpienie, zło i Boga. Szczególnie w obliczu ewolucji świata, która zakłada konieczność cierpienia czy „strukturalne cierpienie” (M. Heller), trudno dziś bronić wizji Boga wszechmogącego.

Czytaj więcej...

Justyna Melonowska

Ortodoksja katolicka i warunki jej rewizji w świetle krytycznej filozofii historii Henri-Irénée Marrou

Justyna Melonowska
Ortodoksja katolicka i warunki jej rewizji w świetle krytycznej filozofii historii Henri-Irénée Marrou


Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji filozofii historii rozwijanej przez Henri-Irénée Marrou (1904–1977), który warunkiem poznania w dziedzinie historycznej czynił przyjaźń z historycznym Innym. Nieprzyjaźń i resentyment są zaś, jego zdaniem, czynnikiem rozumienie uniemożliwiającym.

Czytaj więcej...

Monika Humeniuk

Chrześcijański Anarchizm Jacquesa Ellula i radykalna hermeneutyka Johna D. Caputo, czyli wołanie o herezję w pedagogice religii

Monika Humeniuk
Chrześcijański Anarchizm Jacquesa Ellula i radykalna hermeneutyka Johna D. Caputo, czyli wołanie o herezję w pedagogice religii


W artykule postawiono pytanie o warunki i możliwości wychodzenia poza ortodoksję w tradycyjnej pedagogice religii. Pytania te generują dwie osobne strategie heretyzowania, osłabiania (za Giannim Vattimo) pedagogiki religii.

Czytaj więcej...

Szymon Dąbrowski

Polska pedagogika religii w kierunku badań interreligijnych i interkulturowych (zarys problematyki)

Szymon Dąbrowski
Polska pedagogika religii w kierunku badań interreligijnych i interkulturowych (zarys problematyki)


Głównym celem tekstu jest wskazanie, na ile postulaty badań interreligijnych oraz interkulturowych mogą stać się inspiracją dla polskich badań pedagogicznoreligijnych. W pierwszej części artykułu zaprezentowano naukowe nurty polskiej pedagogiki religii, następnie, w oparciu o nie, wskazano możliwe aplikacje rozwiązań interreligijnych i interkulturowych dla teorii i praktyki edukacji religijnej.

Czytaj więcej...

Tomasz Olczyk

Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej

Tomasz Olczyk
Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej
 

Postępująca degradacja naturalnego środowiska, stanowiącego jedyne miejsce ludzkiej egzystencji, wymaga od nas podjęcia szeregu niezwłocznych działań w celu jego ochrony. Istotnym z tego punktu widzenia zagadnieniem jest kształtowanie odpowiednich postaw ludzi od najwcześniejszych lat życia.

Czytaj więcej...

Dariusz Barbaszyński

Koncepcja filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego

Dariusz Barbaszyński
Koncepcja filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego


W artykule przedstawiam najważniejsze składniki koncepcji filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego. Podkreślam, że metafilozoficzne poglądy twórcy Szkoły Lwowsko-Warszawskiej kształtowały się i modyfikowały w latach 1894–1930, czyli na wszystkich etapach jego działalności naukowej. Akcentuję również, że Twardowskiego koncepcja filozofii jest teorią złożoną z kilku aspektów.

Czytaj więcej...

Zbyszek Dymarski

Sztuka etyki jako sztuka mądrego życia w ujęciu Józefa Tischnera

Zbyszek Dymarski
Sztuka etyki jako sztuka mądrego życia w ujęciu Józefa Tischnera

W artykule przedstawiam pogląd Józefa Tischnera na temat znaczenia etyki w życiu człowieka. Filozof staje w opozycji do wszystkich tych poglądów, które traktują etykę jako zespół zaleceń (nakazów i zakazów). Według niego, takie podejście jest odmianą tresury, gdzie najważniejszy jest efekt końcowy i w dodatku narzucony z zewnątrz. Według Tischnera najważniejszy jest stosunek człowieka do własnej aktywności. Dlatego najpierw należy zapytać, kim jest człowiek oraz na czym polega jego dobro.

Czytaj więcej...

Krzysztof Mech

Paul Tillich i religijny wymiar kultury

Krzysztof Mech
Paul Tillich i religijny wymiar kultury

Publikacja ma charakter eseju recenzyjnego i nawiązuje do wydanego w 2020 roku polskiego tłumaczenia książki Paula Tillicha zatytułowanej Teologia kultury. Esej jest próbą osadzenia dzieła niemieckiego myśliciela w szerszym kontekście jego twórczości.

Czytaj więcej...

Hieronim Chojnacki

Krótka recenzja, czyli zachęta do poznawania intrygującego stylu myślenia

Hieronim Chojnacki
Krótka recenzja, czyli zachęta do poznawania intrygującego stylu myślenia


Jako jednostka, całkiem dosłownie jako jednostka, osobiście odnieść się, zwrócić się do Boga – to jest formuła bycia chrześcijaninem (NB 33:57, s. 365)

Czytaj więcej...

Weronika Piróg

Błogosławieni ci, którzy nawołują w pustkę… O poszukiwaniu (bez)sensu na kartach książki Janusza Bohdziewicza „Osiem pochwał. Szkice z antropologii myślenia”

Weronika Piróg
Błogosławieni ci, którzy nawołują w pustkę… O poszukiwaniu (bez)sensu na kartach książki Janusza Bohdziewicza „Osiem pochwał. Szkice z antropologii myślenia”

Czytaj więcej...