Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej

Tomasz Olczyk ID

Uniwersytet Gdańsk

https://doi.org/10.26881/kg.2022.1.05

numer: 1, rok: 2022

pdf

 

Ecology in religious education from a religious studies perspective

Abstract

The progressive degradation of the natural environment, which is the only place of human existence, requires us to take a number of immediate measures to protect it. An important issue from this point of view is the shaping of appropriate attitudes of people from the earliest years of life. School education has an important role to play in this process. Including ecological education as part of religious education, conducted in public schools, which are financed by the state, on the basis of the Concordat concluded between the Holy Seat and the Republic of Poland.

Key words: ecology, religion, religious education


Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej

Abstrakt

Postępująca degradacja naturalnego środowiska, stanowiącego jedyne miejsce ludzkiej egzystencji, wymaga od nas podjęcia szeregu niezwłocznych działań w celu jego ochrony. Istotnym z tego punktu widzenia zagadnieniem jest kształtowanie odpowiednich postaw ludzi od najwcześniejszych lat życia. Ważną rolę w tym procesie ma do odegrania edukacja szkolna. W tym edukacja ekologiczna w ramach nauki religii prowadzonej w szkołach publicznych, finansowanych przez państwo, na podstawie Konkordatu zawartego między Stolicą Apostolską a Rzecząpospolitą Polską.

Słowa kluczowe: ekologia, religia, edukacja religijna


Bibliogafia

Cysewski L. A., Charakterystyka stanu środowiska oraz głównych przyczyn jego degradacji w Polsce i województwie bydgoskim, Zeszyty Naukowe Wyższej Szkoły Pedagogicznej w Bydgoszczy, „Studia techniczne” 1993, z. 16, s. 89–98. https://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/4760/Charakterystyka%20stanu%20srodowiska%20oraz%20glownych%20przyczyn%20jego%20degradacji%20w%20Polsce%20i%20wojewodztwie%20bydgoskim.pdf?sequence=1&isAllowed=y (dostęp 23.09.2022).

Dąbrowski S., Pedagogika religii Józefa Tischnera, Wydawnictwo Naukowe Akademii Pomorskiej w Słupsku, Słupsk 2016.

Dąbrowski S., Spór o polską pedagogikę religii – między tradycją a współczesnością, w: Edukacja – wartości – kontrowersje, red. nauk. S. Dąbrowski, M. Obrycka, Wydawnictwo Naukowe Katedra, Gdańsk 2017, s. 87–113.

Dziedzic J., Kościół a ekologia ludzka, „Polonia Sacra” 2019, Vol. 23, nr 1, s.103–126.

Górski J., Ekologia w misji ewangelizacyjnej Kościoła, „Sympozjum Rok XXIII” 2019, nr 1/36, s. 237–245.

Jurczyk B., Bezdroża ekologii – chrześcijańska krytyka współczesnych nurtów ekologii, „Teologia i moralność” 2016, t. 11, nr 1/19, s. 17–28.

Kasprzak S., „Edukacja ekologiczna”, w: Leksykon pedagogiki religii, red. nauk. C. Rogowski, Wydawnictwo Verbinium, Warszawa 2007, s. 135–138.

Konferencja Episkopatu Polski, Podstawa programowa katechezy Kościoła katolickiego w Polsce, Wydawnictwo WAM, Kraków 2010.

Konstańczak S., Religia a ekologia, „ΣΟΦΙΑ” 2016, Vol. 16, s. 375–279.

Kowalak, A., Realizacja idei rozwoju zrównoważonego w podstawie programowej dla II i III etapu kształcenia, „Problemy Ekologii” 2009, t. 13, nr 6, s. 313–317.

Krajewski, P., Integrująca rola religii w wychowaniu ekologicznym, „Paedagogia Christiana” 2011, t. 1/27, s. 135–144.

Kramarski, R., Zaangażowanie ekologiczne powinnością moralno-społeczną w świetle katolickiej nauki społecznej, Uniwersytet Papieski Jana Pawła II w Krakowie, Kraków 2022.

Leksykon pedagogiki religii. Podstawy-koncepcje-perspektywy, red. C. Rogowski, Wydawnictwo Verbinium, Warszawa 2007.

Ławniczak M. R., Ekologia jako Eucharystia, „Studia Teologiczno-Historyczne Śląska Opolskiego” 2017, t. 37, nr 2, s. 127–139.

Łukomski J., Ekologia w programach nauczania religii dla I klasy gimnazjum, Studia Ecologiae et Bioethicae” 2007, nr 5, s. 407–414.

Milerski, B. Hermeneutyka pedagogiczna, perspektywy pedagogiki religii, Wydawnictwo Naukowe ChAT, Warszawa 2011.

Najda A. J., Ekologia w przypowieściach Jezusa, „Studia Ecologiae et Bioethicae” 2007, nr 5, s. 355–366.

Pedagogika religii, red. nauk, Z. Marek, A. Walulik, Wydawnictwo Naukowe Akademii Ignatianum w Krakowie, Kraków 2020.

Pedagogika. Podręcznik akademicki, red. nauk. Z. Kwieciński, B. Śliwerski, PWN, Warszawa 2003.

Rogowski C., Pedagogika religii. Podręcznik akademicki, Wydawnictwo Adam Marszałek, Toruń 2011.

Sadowski R. F., Filozoficzny spór o rolę chrześcijaństwa w kwestii ekologicznej, Wydawca Towarzystwo Naukowe Franciszka Salezego, Warszawa 2015.

<spanlang="EN-GB" style="font-size: 12.0pt; line-height: 150%; font-family: 'Times New Roman',serif"> White L. T., The Historical Roots of Our Ecological Crisis, “<spanlang="EN-US" style="font-size: 12.0pt; line-height: 150%; font-family: 'Times New Roman',serif">Science” 1967, t. 155, s.1203–1207, https://www.cmu.ca/faculty/gmatties/lynnwhiterootsofcrisis.pdf (dostęp: 23.09.2022).

Wulff D. M., Psychologia religii, tłum. P. Socha i in., Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1999.

Cysewski L., A., Charakterystyka stanu środowiska oraz głównych przyczyn jego degradacji w Polsce i województwie bydgoskim

https://repozytorium.ukw.edu.pl/bitstream/handle/item/4760/Charakterystyka%20stanu%20srodowiska%20oraz%20glownych%20przyczyn%20jego%20degradacji%20w%20Polsce%20i%20wojewodztwie%20bydgoskim.pdf?sequence=1&isAllowed=y, (dostęp 23.09.2022).

EKO pedagogicznie. Pedagogika religii wobec wyzwań ekologii,  https://www.luteranie.pl/ekopedagogicznie-pedagogika-religii-wobec-wyzwan-ekologii/, (dostęp: 23.09.2022).

Papież Franciszek, Laudato si’https://www.vatican.va/content/francesco/pl/encyclicals/documents/papa-francesco_20150524_enciclica-laudato-si.html, (dostęp: 23.09.2022).

Galeazzi G., Tornielli A., Katolicy, którzy są przeciw Franciszkowi, https://deon.pl/kosciol/komentarze/katolicy-ktorzy-sa-przeciw-franciszkowi,413501, (dostęp:23.09.2022).

Gniadek J., Lekcja religii czy katecheza, https://www.jacekgniadek.com/lekcja-religii-czy-katecheza-2, (dostęp: 23.09.2022).

Ustawa z dnia 14.12.2016, Prawo oświatowe, Tekst opublikowany przez Kancelarię Sejmu RP,  https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20200000910/U/D20200910Lj.pdf, (dostęp: 23.09.2022).

 Mariański J., Badania młodzieży 1988-1998-2005-2017, https://www.iskk.pl/badania/mlodziez-i-edukacja-religijna/289-badania-mlodziezy-1988-1998-2005-2017, (dostęp: 23.09.2022).

Nowicka M., Dlaczego ekologia jest ważna, https://mttp.pl/dlaczego-ekologia-jest-wazna, (dostęp: 23.09.2022).

Podstawa programowa, https://podstawaprogramowa.pl/, (dostęp: 23.09.2022).

Stempin A., Zielona encyklika Franciszkahttps://www.tokfm.pl/Tokfm/7,103454,18142292,zielona-encyklika-franciszka-pierwsza-w-historii-o-ekologii.html, (dostęp: 23.09.2022).

Synod 2021–2023, Synteza krajowa, opr. K. Kazimierska i in., https://synod.org.pl, (dostęp: 23.09.2022).

Szczepański K., Raport ONZ na temat stanu środowiska na ziemi, https://ios.edu.pl/aktualnosci/raport-onz-na-temat-stanu-srodowiska-na-ziemi, (dostęp: 23.09.2022).

V Raport IPCC, https://naukaoklimacie.pl/aktualnosci/v-raport-ipcc-podsumowanie-dla-decydentow-po-polsku-120/, (dostęp: 23.09.2022).


Artykuły z numeru lato 2022 [nr 1(10)/2022]

Monika Humeniuk, Szymon Dąbrowski

Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce

Monika Humeniuk, Szymon Dąbrowski
Przekaz, translacja i zdrada – pytania o kształt chrześcijaństwa w Polsce


Tekst jest wprowadzeniem i zachętą dla czytelnika do lektury dziesiątego numeru czasopisma „Karto-Teka Gdańska”. Redaktorzy wskazują na szeroki kontekst naukowego ulokowania artykułów, które oscylują przede wszystkim wokół aktualnych i palących pytań: O kształt chrześcijaństwa w Polsce. Wskazana zostaje tu matryca interpretacyjna, w postaci trzech strategii: przekazu, translacji oraz zdrady (za: Gershom Sholem), w których każdy z zamieszczonych artykułów, recenzji i polemik się mieści.

Czytaj więcej...

Józef Majewski

„Odrzuty ewolucji”. Metafizyczne pytania „Strajku kobiet”

Józef Majewski
„Odrzuty ewolucji”. Metafizyczne pytania „Strajku kobiet”


„Strajk kobiet” z 2020 roku w Polsce w nowy sposób stawia teologii i chrześcijaństwu stare pytania o cierpienie, zło i Boga. Szczególnie w obliczu ewolucji świata, która zakłada konieczność cierpienia czy „strukturalne cierpienie” (M. Heller), trudno dziś bronić wizji Boga wszechmogącego.

Czytaj więcej...

Justyna Melonowska

Ortodoksja katolicka i warunki jej rewizji w świetle krytycznej filozofii historii Henri-Irénée Marrou

Justyna Melonowska
Ortodoksja katolicka i warunki jej rewizji w świetle krytycznej filozofii historii Henri-Irénée Marrou


Celem artykułu jest przedstawienie koncepcji filozofii historii rozwijanej przez Henri-Irénée Marrou (1904–1977), który warunkiem poznania w dziedzinie historycznej czynił przyjaźń z historycznym Innym. Nieprzyjaźń i resentyment są zaś, jego zdaniem, czynnikiem rozumienie uniemożliwiającym.

Czytaj więcej...

Monika Humeniuk

Chrześcijański Anarchizm Jacquesa Ellula i radykalna hermeneutyka Johna D. Caputo, czyli wołanie o herezję w pedagogice religii

Monika Humeniuk
Chrześcijański Anarchizm Jacquesa Ellula i radykalna hermeneutyka Johna D. Caputo, czyli wołanie o herezję w pedagogice religii


W artykule postawiono pytanie o warunki i możliwości wychodzenia poza ortodoksję w tradycyjnej pedagogice religii. Pytania te generują dwie osobne strategie heretyzowania, osłabiania (za Giannim Vattimo) pedagogiki religii.

Czytaj więcej...

Szymon Dąbrowski

Polska pedagogika religii w kierunku badań interreligijnych i interkulturowych (zarys problematyki)

Szymon Dąbrowski
Polska pedagogika religii w kierunku badań interreligijnych i interkulturowych (zarys problematyki)


Głównym celem tekstu jest wskazanie, na ile postulaty badań interreligijnych oraz interkulturowych mogą stać się inspiracją dla polskich badań pedagogicznoreligijnych. W pierwszej części artykułu zaprezentowano naukowe nurty polskiej pedagogiki religii, następnie, w oparciu o nie, wskazano możliwe aplikacje rozwiązań interreligijnych i interkulturowych dla teorii i praktyki edukacji religijnej.

Czytaj więcej...

Tomasz Olczyk

Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej

Tomasz Olczyk
Ekologia w edukacji religijnej z perspektywy religioznawczej
 

Postępująca degradacja naturalnego środowiska, stanowiącego jedyne miejsce ludzkiej egzystencji, wymaga od nas podjęcia szeregu niezwłocznych działań w celu jego ochrony. Istotnym z tego punktu widzenia zagadnieniem jest kształtowanie odpowiednich postaw ludzi od najwcześniejszych lat życia.

Czytaj więcej...

Dariusz Barbaszyński

Koncepcja filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego

Dariusz Barbaszyński
Koncepcja filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego


W artykule przedstawiam najważniejsze składniki koncepcji filozofii w myśli Kazimierza Twardowskiego. Podkreślam, że metafilozoficzne poglądy twórcy Szkoły Lwowsko-Warszawskiej kształtowały się i modyfikowały w latach 1894–1930, czyli na wszystkich etapach jego działalności naukowej. Akcentuję również, że Twardowskiego koncepcja filozofii jest teorią złożoną z kilku aspektów.

Czytaj więcej...

Zbyszek Dymarski

Sztuka etyki jako sztuka mądrego życia w ujęciu Józefa Tischnera

Zbyszek Dymarski
Sztuka etyki jako sztuka mądrego życia w ujęciu Józefa Tischnera

W artykule przedstawiam pogląd Józefa Tischnera na temat znaczenia etyki w życiu człowieka. Filozof staje w opozycji do wszystkich tych poglądów, które traktują etykę jako zespół zaleceń (nakazów i zakazów). Według niego, takie podejście jest odmianą tresury, gdzie najważniejszy jest efekt końcowy i w dodatku narzucony z zewnątrz. Według Tischnera najważniejszy jest stosunek człowieka do własnej aktywności. Dlatego najpierw należy zapytać, kim jest człowiek oraz na czym polega jego dobro.

Czytaj więcej...

Krzysztof Mech

Paul Tillich i religijny wymiar kultury

Krzysztof Mech
Paul Tillich i religijny wymiar kultury

Publikacja ma charakter eseju recenzyjnego i nawiązuje do wydanego w 2020 roku polskiego tłumaczenia książki Paula Tillicha zatytułowanej Teologia kultury. Esej jest próbą osadzenia dzieła niemieckiego myśliciela w szerszym kontekście jego twórczości.

Czytaj więcej...

Hieronim Chojnacki

Krótka recenzja, czyli zachęta do poznawania intrygującego stylu myślenia

Hieronim Chojnacki
Krótka recenzja, czyli zachęta do poznawania intrygującego stylu myślenia


Jako jednostka, całkiem dosłownie jako jednostka, osobiście odnieść się, zwrócić się do Boga – to jest formuła bycia chrześcijaninem (NB 33:57, s. 365)

Czytaj więcej...

Weronika Piróg

Błogosławieni ci, którzy nawołują w pustkę… O poszukiwaniu (bez)sensu na kartach książki Janusza Bohdziewicza „Osiem pochwał. Szkice z antropologii myślenia”

Weronika Piróg
Błogosławieni ci, którzy nawołują w pustkę… O poszukiwaniu (bez)sensu na kartach książki Janusza Bohdziewicza „Osiem pochwał. Szkice z antropologii myślenia”

Czytaj więcej...